Narkomania

 

 

*    Wprowadzenie:

Polska jest krajem z niewielkimi tradycjami narkomanii. Można przyjąć, że   zjawisko to zaczęło się rozprzestrzeniać   od  drugiej połowy lat  60. Lawinowy  rozwój narkomani  nastąpił   w okresie przemian ustrojowych  to jest po  1990 roku.  Należy zwrócić  uwagę, że  na małe  przygotowanie   władz państwowych, społeczeństwa   ( w tym   rodziców, wychowawców  i nauczycieli ) do przeciwstawienie się   zjawisku  narkomanii. Brak  tradycji  profilaktycznych  oraz lęk  przed  samym problemem   spowodował, że   właściwe informacje  nie  dotarły   do  młodzieży . Skutki  tej sytuacji odczuwamy i  w chwili obecnej. Tak więc   w pełni  zasadnym jest stosowanie  szeroko rozumianej  edukacji profilaktycznej dzieci  i młodzieży.

 

*    Podstawowa terminologia:

Zgodnie z  definicją  zawartą w  art. 6 Ustawy  z dnia 24 kwietnia  1997roku  o przeciwdziałaniu narkomanii - narkomania to  stałe lub okresowe   przyjmowanie  w  celach niemedycznych   środków odurzających  lub psychotropowych albo  środków zastępczych, w wyniku czego  może  powstać  lub powstało uzależnienie  od  nich.


Mianem środka odurzającego  lub psychotropowego określa się  każdą substancję  pochodzenia naturalnego lub syntetycznego  działająca
na  ośrodkowy układ nerwowy. Środkiem zastępczym  jest  natomiast  każda substancja, która może  być stosowana zamiast  lub w takich   samych celach  niemedycznych  jak środki odurzające.


Narkotyk – to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, której  przyjęcie  przez istotę żywą  powoduje  zdegenerowanie  przynajmniej jednej czynności organizmu.


Środki odurzające  powodujące uzależnienie mogą wywoływać u człowieka  stan, w którym konieczne jest  ciągłe lub okresowe ich  stosowanie. Konieczność ta  wynika  z oczekiwania   uzyskania  przyjemnych efektów lub uniknięcia  przykrych objawów braku środka w organizmie . Ten stan nazywamy  zależnością psychiczną.

 
Innym rodzajem  zależności  powodującej popadanie w nałóg, jest zależność fizyczna. Jest to patologiczny stan wywołany  niektórymi lekami i narkotykami, któremu towarzyszą  objawy, zwane  zespołem abstynencji lub odstawienia. Pojawiają się one w wyniku  przerwania stosowania środka, lub zmniejszenia dawki. Charakterystyczne  objawy  to :  dreszcze , uczucie zimna, „gęsia skórka”, ziewanie, kichanie, kaszel, czkawka,  uczucie gorąca z poceniem,  łzawienie,  ślinienie,  biegunka,  ból brzucha,  wymioty,  niepokój psychoruchowy,  bóle mięśniowe w postaci darcia , rwania i palenia, obniżenie ciepłoty ciała  przyśpieszenie oddychania, lęki i niepokój wewnętrzny, nudności, bóle głowy i serca, uczucie  ociężałości i  depresji. Objawy abstynencji noszą  nazwę objawów głodu narkotycznego.

 

Tolerancja – to odporność  jaką osiągnął organizm w przyjmowaniu danego narkotyku, w wyniku  czego dla uzyskania pożądanego efektu  zachodzi konieczność zwiększania dawki.


Przedawkowanie – to stan ostrego zatrucia  organizmu  wywołany  środkami odurzającymi , psychotropowymi , lub  środkami zastępczymi.

 

*    Przyczyny  inicjacji narkotykowej:

Jest  wiele przyczyn  zainteresowania się przez młodzież substancjami narkotycznymi . Sytuacja ta  na  związek  z pojawieniem się  zaburzeń  wynikających z:

Ø     problemów wieku dorastania - bunt przeciw dorosłym, nie godzenie się 

z zakazami i ograniczeniami, dążenie do  niezależności, chęć  zaspokojenia ciekawości,

Ø     nawiązania negatywnych kontaktów koleżeńskich - chęć  bycia w grupie  rodzi konieczność dopasowania się do niej za wszelką cenę,

Ø     tempo życia - związane jest z narastającą presją , oczekiwania rodziców,  wymogi szkolne, zdarza się , że przerastają możliwości dziecka, które nie  wytrzymuje tempa i sięga po narkotyki wspomagające aktywność  lub  wyłamuje się i wybiera świat narkotyków jako bardziej atrakcyjny i wolny  od problemów.

 

*    W życiu  młodych ludzi mają miejsce sytuacje i okoliczności  sprzyjające  inicjacji narkotykowej należą do nich :

 

Ø     dyskoteki , prywatki  i ogniska,

Ø     wagary szkolne,

Ø     ucieczki z domu tak zwane giganty,

Ø     wyjazdy wakacyjne  w towarzystwie  rówieśników,

Ø     powielanie zachowań  starszego rodzeństwa,

Ø     związanie się z partnerem  zażywającym narkotyki.

 

Najczęściej po narkotyki sięga  młodzież z zamożnych  rodzin, oraz   ze środowisk tak zwanych patologicznych, gdzie  normą jest picie alkoholu, popełnianie przestępstw.

 

*    Podział  substancji odurzających i psychotropowych ze względu

na sposób działania na centralny układ nerwowy człowieka

 /podział najbardziej  obiektywny i aktualnie uznany/:

 

Sposób oddziaływania substancji

na CUN

 

Substancje należące 

do danej  grupy

 

Substancje działające opóźniająco

na CUN - zwane depresorami lub psychpoleptylkami

 

 

v    opium i jego pochodne, morfinę i heroinę

v    syntetyki z morfiny - zwane morfinami 

syntetycznymi

v    barbiturany - leki na bazie kwasu barbiturowego

v    leki  uspakajające i hipnotyczne

 

Środki pobudzające  CUN

 

v    liście krzewu kokainowego i kokainę

v    crack - odmiana kokainy

v    khat

v    amfetaminy

v    różne substancje i leki psychotropowe

 

Substancje  wywołujące  zaburzenia w CUN

 

v    konopie indyjskie i  otrzymane  z nich produkty, marihuana, haszysz i olej haszyszowy

v    LSD 25

v    psylocybina  zawarta w grzybach halucynogennych

v    środki wziewne , kleje, rozpuszczalniki, paliwa

i gazy

 

 

*    Podstawowe informacje dotyczące pochodzenia wybranych                                /najpopularniejszych/ narkotyków:

 

 

Nazwa narkotyku

 

Podstawowe - ogólne informacje  dot. substancji

 

Podstawowe informacje 

dot. formy w której  substancja występuje

w nielegalnej sprzedaży

 

Opium

ü     surowiec do produkcji użytecznych leków

ü     jest to wysuszony  sok mleczny niedojrzałych makówek  maku lekarskiego

ü     zawiera ok. 25 alkaloidów /substancji czynnych narkotycznie/

ü     jest substancją pochodzenia naturalnego

ü     uzależnia fizycznie

i psychicznie

 

ü     brązowo - brunatne bochenki, kulki

Morfina

ü     jest głównym alkaloidem pochodzącym z opium

ü     substancja półsyntetyczna

ü     szeroko stosowana medycynie

ü     uzależnia fizycznie

i psychicznie 

 

ü     biały proszek

ü     pigułki

ü     stan płynny

ü     ampułki

Heroina

ü     jest produktem półsyntetycznym

naukowo zwana  diacetylomorfiną

ü     /początkowo - koniec XIXw stosowana w medycynie 

do leczenia morfinistów/

ü     jeden z popularniejszych narkotyków  w Polsce

i na świecie

ü     gwałtownie  uzależnia   psychicznie i fizycznie

ü      występuje tolerancja na przyjmowany  środek               /zwiększanie dawki dla wywołania pożądanego efektu/

 

ü     biały, beżowy

lub lekko różowy proszek

Kokaina zwana potocznie „śniegiem”

ü     otrzymywana w drodze procesu chemicznego

tj. ekstrakcji z liści krzewu kokainowego

ü     jest narkotykiem traktowanym jako  ekskluzywny z uwagi

na cenę

ü     w Polsce nie jest produkowana

 

ü     biały, krystaliczny proszek

Amfetamina /zwana potocznie amfą, spidem, prochem/

 

ü     jest produktem syntetycznym

ü     produkowana w Polsce

na  dużą  skalę

ü     uzależnia psychicznie

ü     biały lub beżowy proszek

ü     tabletki

ü     kapsułki

Ecstazy /potocznie zwana  pigułą, eską, Ufo, Love, Superman/

 

ü     jest pochodną  amfetaminy

/zwana  pigułką miłości/

 

ü     białe lub kolorowe  pastylki 

z wytłoczonymi   wzorkami

ü     proszek

ü     kapsułki

LSD -25 (potocznie  zwana  kwasem, papierkiem,
kryształkiem

 

ü     substancja syntetyczna

ü     alkaloid należący 

do  środków psychomimetycznych

ü     maleńkie bibułki

z nadrukami  „piktogramami”

ü     kolorowe „kamyki” do zapalniczek

ü     tabletki 

ü     kapsułki

Marihuana        ( zwana potocznie zielem, dżointem, marychą)

ü     środek  pochodzenia naturalnego

ü     część kwiato- i owoconośna krzewu konopi indyjskiej

ü     popularna w Polsce

ü     może   występować na rynku  jako tzw. „skun” – będący niezwykle   mocną odmianą konopi uprawianej

w specjalnych  warunkach

ü     zawartość  czynnika  aktywnego narkotycznie Delta 9 THC

 

ü     brązowo-zielone liście

ü     mieszanka suchych liści i kwiatostanów 

Haszysz

ü     jest żywicą konopi indyjskiej

ü     nie jest produkowany

w Polsce

ü     zawartość   czynnika  aktywnego narkotycznie 

-Delta  9 THC :12-18%

 

ü     brązowe czarne kulki

ü      kostki

ü     cienkie paski

Olej haszyszowy

ü     jest produktem pochodzącym z konopi indyjskiej

ü     głównie uzależnia psychicznie

ü     nie rozpuszcza się w  wodzie

 

ü     gęsta lepka ciecz, barwy czarnej

z zielonymi przebłyskami

Środki wziewne

i rozpuszczalniki

ü     legalne środki chemiczne, np. kleje, smary, rozpuszczalniki - stosowane  w  życiu codziennym

ü     popularne z uwagi na niską cenę i łatwość dostępu

ü     odurzanie się  oparami

 

ü                  ciecze o różnej konsystencji 

i  zabarwieniu  charakteryzujące się intensywnym zapachem, gazy

 

*    Konsekwencje  zdrowotne   przyjmowania wybranych narkotyków

- najbardziej popularnych wśród młodzieży:

 

 

Rodzaj narkotyku

 

 

Objawy początkowe

 

Objawy długotrwałe branie narkotyków

Amfetamina

v    euforia, duży przypływ energii, brak potrzeby snu, brak apetytu, agresja, rozszerzenie źrenic, wysoka samoocena

v    bezsenność, wychudzenie, zmiany nastroju, stany depresyjne z myślami samobójczymi, wielomówność,  drżenie kończyn, wymioty, rozszerzenie źrenic, wysypka , halucynacje, lęki,  psychozy , śpiączka i śmierć

 

Ecstazy

v    podniecenie, zwiększona energia , odporność na sen i zmęczenie, bóle głowy

v    niepokój,  depresja, paranoja, obniżenie sprawności intelektualnej, mania prześladowcza, nieodwracalne zmiany mózgu, zaburzenia pracy nerek i wątroby

 

Kokaina,
Crack,

v    euforia, pewność siebie, brak potrzeby snu, wzrost aktywności, rozszerzenie źrenic, wytrzeszcz gałek ocznych, katar, ból gardła, pociąganie nosem

v    wyniszczenie organizmu, stany depresyjne , tendencje samobójcze, urojenia prześladowcze, omamy,  wybuchy agresji, bezsenność,  drgawki,  przemiennie brak apetytu i wzrost łaknienia,, upośledzenie funkcji oddychania, impotencja, utraty przytomności,  śmierć

w wyniku przedawkowania

 

LSD

v    zaburzenia koordynacji ruchowej, drżenie mięśni,  rozszerzenie źrenic, mdłości, omamy wzrokowe

 

v    omamy z napadami lęku,  apatia, agresja,  depresja,  nawroty doznań nawet  po długim czasie od zaprzestania bania środka

 

Marihuana,  haszysz,, olej haszyszowy

v    euforia połączona

z wielomównością, przekrwienie gałek ocznych,  nadwrażliwość zmysłów,  kaszel zaburzenia koordynacji ruchowej

v    wychudzenie, zaburzenia snu,  przewlekłe zapalenie krtani

i oskrzeli, apatia,  trudności z koncentracją, zamienność nastrojów, stany depresyjne

i lękowe

 

Opium,

morfina, heroina

v    euforia, niepokój  ruchowy,  osłabienie reakcji na światło,  brak apetytu,  zwężenie źrenic, obniżenie ciśnienia krwi

 

v    uszkodzenia wątroby,  zakażenie wirusem HIV i żółtaczki, śpiączka

i śmierć  w wyniku przedawkowania

Rozpuszczalniki i  środki wziewne

v    brak koordynacji ruchowej,  agresja,   rozszerzenie źrenic,  kichanie, krwawienie

z nosa, mdłości, wymioty , biegunki

v    przekrwienie spojówek, zaburzenia  pamięci, niepokój,  przygnębienie, zaburzenia snu,  oczopląs,  osłabienie mięśni, agresja, nieodwracalne uszkodzenia mózgu

 

 

 

*    Narkotyki a prawo:

Kwestie związane z narkotykami w Polsce reguluje ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia  24 kwietnia  1997r. (Dz. U. z dnia 19 września 2005r., Nr 179, poz. 1485 z późn. zm.)


Należy pamiętać, że  nieletni, który ukończył 13 rok życia odpowiada prawnie za własne czyny i odpowie przed Sądem Rodzinnym i  Nieletnich. Zgodnie  z wymienioną powyżej ustawą   zabronione jest :

Ø     posiadanie każdej ilości narkotyków,

Ø     rozprowadzanie narkotyków ( handel nimi dla zysku),

Ø     namawianie, nakłanianie  innych  do  zażycia  narkotyków,

Ø     częstowanie – udzielanie   narkotyków innym,

Ø     produkcja,

Ø     przywóz  (przemyt) narkotyków do Polski,

Ø     wywóz  narkotyków z Polski do innego kraju.

 

Osoby nieletnie uzależnione od narkotyków wcześniej wchodzą w konflikt z prawem niż pijące alkohol. Jest to spowodowane faktem, że narkotyki   uzależniają 460 razy szybciej od alkoholu i dotkliwiej degenerują organizm człowieka. Wywołują tak silną potrzebę przyjęcia środka, że narkoman wszelkimi sposobami dąży do zdobycia pieniędzy na ich zakup. Trak więc normą jest okradanie  najbliższych, kradzieże sklepowe, włamania do aptek, rozboje, napady, prostytuowanie się itd. Tym sytuacjom towarzyszą  również zachowania świadczące o demoralizacji: ucieczki z domu, wagary szkolne, związanie się z grupami przestępczymi głownie dilerami narkotyków.

 

 

*    Praktyczne rady – jak odmówić gdy ktoś częstuje alkoholem

lub narkotykami:

Jeżeli znajdziemy się w trudnej sytuacji polegającej na tym, że ktoś  zaproponuje alkohol lub narkotyki, pamiętać należy że :

Ø     zawsze  i każdemu możemy zdecydowanie odmówić, ponieważ mamy

do tego prawo i nikt nie może nas zmuszać do robienia czegoś wbrew naszej woli - wtedy najlepiej jest powiedzieć – nie, dziękuję,

Ø     jeśli, ktoś naciska, lub obawiamy się  represji,  odrzucenia grupy, wyśmiania a nawet zarzucenia donosicielstwa , możemy zastosować  tak zwany wybieg - fortel polegający na obróceniu całej  sytuacji w żart, możemy  na przykład  powiedzieć, że: ten alkohol nam nie smakuje,  wczoraj za dużo wypiłem i boli  mnie głowa,  jestem na odwyku  swoje już wypiłem, lepsza jazda jest po kwasie,  amfa mnie nie  rusza, chyba macie  trefny  towar nie będę ryzykować.

 

 

 

 

Strona tytułowa      Pedagog i psycholog